X
تبلیغات
زمـــــزمه هـــای دلــــتنگی - ايام محرم درشهرستان كاشان


زمـــــزمه هـــای دلــــتنگی

       منبع....  خبرگزاري ميراث فرهنگي    
سنت‌هاي ديرينه محرم در كاشان از دوران آل بويه تا امروز پابرجاست
همه ساله آيين‌هاي عزاداري ماه محرم در مناطق مختلف كاشان و اطراف آن با شور و عشق خاص مردم به اباعبدالله‌الحسين (ع) برگزار مي‌شود و عاشقان آن حضرت ارادت و تجديد ميثاق خود را هرسال درقالب عزاداري مستحكم‌تر مي‌كنند.

خبرگزاري ميراث فرهنگي ـ گردشگري ـ مديحه سرايي‌ها و عزاداري‌هاي مردم كاشان و اطراف آن در ايام ولادت و شهادت اهل بيت(ع) بويژه محرم يكي از بارزترين شيوه‌هاي ابراز محبت مردم اين ديار عالم پرور به ائمه اطهار (ع) است.

همه ساله آيين‌هاي عزاداري ماه محرم در مناطق مختلف كاشان و اطراف آن با شور و عشق خاص مردم به اباعبدالله‌الحسين(ع) برگزار مي‌شود و عاشقان آن حضرت ارادت و تجديد ميثاق خود را هرسال درقالب عزاداري مستحكم‌تر مي‌كنند.

اين آيين‌ها به فراخور فرهنگ و شيوه‌هاي مرسوم در منطقه با اندكي تفاوت از ديرباز همواره در قالب هيات‌هاي مذهبي و راه‌اندازي دستجات و تكايا برگزار شده است.

با نگاهي به تاريخ عزاداري سنتي در كاشان و شهرهاي همجوار آن، همچون نطنز، آران و بيدگل و اردستان به برخي آيين‌هاي سنتي ازجمله نخل گرداني و حمل خيمه‌گاه حسيني و شهداي كربلا بر مي‌خوريم كه در زمان آل بويه مرسوم بوده و در زمان قاجار نيز با برپا كردن تكيه‌ها آيين‌هاي تعزيه رونق بيشتري گرفته است.

ازجمله آيين‌هاي سنتي محرم در كاشان كه به‌تناسب ‌ايام‌اين ماه‌ حزن و اندوه درگذشته و حال برپامي شود، مي‌توان به آيين چاووش خواني يا چاووش عزا اشاره كرد.

دراين‌آيين كه قبل از آمدن محرم برپامي شود، فردي در جلوي كاروان در حاليكه بيرقي در دست دارد، آمدن محرم را با ذكر اشعاري حزين به مردم خبر مي‌دهد.

سقاخواني در ايام محرم، بسياري از ارادتمندان به امام حسين(ع) در حاليكه‌ با يك دست مشك آب و با دست ديگر كاسه‌اي در دست دارند به ياد تشنه لبان كربلا، عزاداران را سيراب مي‌كنند.

برخي از سقايان در گذشته اشعاري نيز در دستگاه‌ها و آوازهاي دشتي و بيات و غيره مي‌خواندند.

نظير اين گروه از جمله گروه ضيغم و نوش‌آباد هنوز در كاشان و نوش آباد آران و بيدگل فعاليت دارند و يكي از قديمترين گروه‌هاي سنتي آيين‌هاي عزاداري اين مناطق هستند.

آيين فرات خواني كه هنوز در كاشان و بويژه ‌مناطق خشك كويري مرسوم است، خواننده ‌اشعاري را بر آب فرات مي‌خواند، بطوريكه واقعه غم انگيز كربلا را در ذهن تجسم مي‌كند.

اين آيين نوعي آيين سوگ و مويه است كه بيشتر در آواز دشتي اجرا مي‌شود.

پيشخواني نيز يكي از آيين‌هاي مناطق روستاهاي كوهستاني كاشان و برخي مناطق است كه شكل خواندن آن شبيه سقاخواني است، ولي محتواي شعري آن تفاوت دارد. در بعضي ‌از اشعار اين آيين، شخص پيش خوان به طبيعت از سوگ حسين (ع) گلايه مي‌كند.

روستاهاي كوهستاني وش، ابيانه و هنجن و تعداد ديگري از روستاهاي كوهستاني كاشان و نطنز اين نوع اشعار را مي‌خوانند و برعكس در مناطق كويري بيشتر فرات‌خواني رايج است.

آيين زنگ حيدري يكي از آيين‌هاي كهن منطقه است كه نوعي آرايه ادبي به حساب مي‌آيد و بيشتر در گذشته در نوش آباد آران و بيدگل مرسوم بوده، ولي حدود نيم قرن است كه ديگر اجرا نمي‌شود.

در اين آيين زنگ كهني را به پايه منبر مسجد مي‌بسته‌اند و سقاخوان‌ها پاي زنگ مي‌نشستند و به اشعار خواننده زنگ حيدري گوش فرا مي‌دادند.

آيين تعزيه خواني يكي ديگر از آيين‌هاي مرسوم كاشان، نطنز، اردستان و آران و بيدگل بويژه نوش‌آباد است كه در سالهاي اخير با سبكي جديد به لحاظ محتوايي و فضاسازي با نام علقمه در تعزيت حضرت عباس (ع) و رديفهاي آوازهاي ماهور، دشتي، ابوعطا، چهارگاه و شور بغداد اجرا مي‌شود.

آيين سنج زني يا سنگ زني نمايش سنگ زدن گروهي در مخالفت با سپاه ملعون شمر به قصد تازاندن اسبان خود بر پيكر بي‌جان ياران حسين(ع) است. دراين مراسم، گروهي به شكل نمادين با چوب‌هايي كه به آن‌ها سنگ يا سنج گفته مي‌شود و در كف گرفته و به حركت در مي‌آوردند و اشعار خاصي با گويش محلي مي‌خواندند. اين آيين در روشا و مناطقي از آران و بيدگل هنوز هم به شيوه‌اي ديگر رايج است.

آيين سنگ زني و يا سنج زني در ديگر مناطق اين ديار از جمله ابيانه نطنز نيز كه به آن جاق جاقه زني يا جقجقه زني گفته مي‌شود با شكلي متفاوت از ساير نقاط اين منطقه اجرا مي‌شود.

آيين وداع خواني يكي از سوزناكترين قسمت‌هاي يك تعزيه است كه بصورت گروه خواني در برخي نقاط كاشان و اطراف آن در عزاداري حسين (ع) برادر بزرگوارش حضرت ابوالفضل (ع) اجرا مي‌شود.

آيين بحر طويل خواني نوعي از صنعت شهري است كه به صورت عموم در محرم و به صورت خاص در تعزيه توسط برخي گروهها در اين منطقه اجرا مي‌شود.

آيين خيل عرب، نمادي از حركت طايفه بني اسداست، حركتي كه‌ بعد از جنايت سپاهيان يزيد بن معاويه و زماني كه سپاهيان دشمن از صحراي كربلا رفتند، پيكرهاي شهدا بر زمين مانده بود و كسي جرات به خاك سپاري آنها را نداشت. زنان طايفه بني اسد كه در نزديكي زمين كربلا زندگي مي‌كردند با بيل، چوب وهروسيله ديگر به طرف دشت كربلا رفتند تا پيكرهاي شهدا را به خاك سپارند.

اين آيين بصورت نمادين در نوش آباد آران و بيدگل اجرا مي‌شود و در آن گروهي عزادار در حاليكه لباس سفيد عربي بر تن دارند، با ضربات ريتم دار ني‌هاي چوبي، اشعاري موزون مي‌خوانند و با اجراي ريتم و آهنگ سوگ و مويه خود را در غم‌جانگذار شهادت ‌امام حسين(ع) و اصحاب باوفايش به نمايش مي‌گذارند.

در كاشان و برخي ‌از شهرستان‌هاي همجوار آن از جمله "زواره" اردستان علاوه بر استفاده از علايم و ادوات عزاداري همچون نخل، علم و كتل هرساله كاروانهاي شترسوار از عزاداران سياهپوش همراه با خيمگاه حسيني براه مي‌افتند و در سوگ آن حضرت به عزاداري مي‌پردازند.

                                                                   ********************                                               تصويري از مراسم تعذيه خواني در نوش آباد كاشان                      

درختان را دوست می دارم

که به احترام تو قیام کرده اند،

و آب را

که مَهر مادر توست،

خون تو شرف را سرخگون کرده است.

شفق آینه دار نجابتت،

و فلق محرابی ،

که تو در آن

نماز صبح شهادت گزارده ای.

                                             

در فکر آن گودالم

که خون تو را مکیده است

هیچ گودالی چنین رفیع ندیده بودم

در حضیض هم می توان عزیز بود

از گودال بپرس!

مهاتما گاندی (رهبر بزرگ هندوستان):‏

من زندگی امام حسین، آن شهید بزرگ اسلام را به دقّت خوانده‌ام و توجّه کافی به صفحات کربلا کرده‌ام. بر من روشن شده است که اگر هندوستان بخواهد یک کشور پیروز گردد، باید از امام حسین پیروی کند.

           آپ امروزم با آپ هاي قبلي به احترام سرور وسالار شهيدان  امام حسين (ع) متفاوت بود اين ايام رو بهتون تسليت ميگم التماس دعا                      **********                                  

نوشته شده در جمعه یازدهم آذر 1390ساعت 10:22 توسط (دلتنـــــگ)| |

قالب : پيچك